Home » විශේෂාංග » ඉංජිනේරු තාක්‍ෂණය » භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකා – ලිපි අංක 2

භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකා – ලිපි අංක 2

සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයේ දියුණුවත් සමග අපට නැතුවම බැරි දෙයක් බවට චන්ද්‍රිකා තාක්‍ෂණය පත්වී තිබෙනවා. සන්නිවේදනය සඳහා භාවිතා කරන භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකා ගැන මුලික හැඳින්වීමක් අපි පළමු ලිපියෙන් ඔබට ඉදිරිපත් කළෙමු. එහිදී, භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක ගමන් මග හරියටම සමකයට ඉහලින් පැවතිය යතු බවත් එය එක්තරා නිශ්චිත උසකින් පමණක් පැවතිය යුතු බවත් අපි සඳහන් කළෙමු. මෙම අවශ්‍යතා දෙකෙන් පළමු අවශ්‍යතාව වන සමක ගත ගමන් මගක් තිබිය යුතු වීම අපි මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කර ගනිමු.

භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක ගමන් හෙවත් භූ ස්ථාවර කක්‍ෂය (geostationary orbit) සමකයට ඉහලින්ම පැවතිය යුතු හේතුව තේරුම් ගැනීම ඉතාම පහසු වෙනවා අපට සාපේක්ෂ චලිතය ගැන මතකයට නගා ගන්න හැකි වුනොත්.

ඔබ වාහනයක ගමන් කරන විට ඔබගේ වාහනය එම දිශාවටම ගමන් කරන වෙනත් වාහනයක් පසුකර යන අවස්ථාව සිහියට නගන්න. මෙහිදී ඔබට අනෙක් වාහනය පසු කර යාමට ගතවන කාලය තීරණය වන්නේ ඔබගේ වාහනයේ සත්‍ය වේගය මත නොව අනෙක් වාහනයට වඩා ඔබගේ වාහනය කෙතරම් වේගයෙන් ධාවනය වනවාද යන්න මත බව ඔබ දන්නා දෙයක්. එනම්, මෙහිදී වැදගත් වන්නේ අනෙක් වාහනයට සාපේක්ෂව ඔබේ වාහනයේ වේගයයි. යම් හෙයකින් වාහන දෙකම එකම වේගයකට පැමිණියොත්, එනම් සාපේක්ෂ ප්‍රවේගය ශුන්‍ය විට, ඔබට කිසි විටෙක අනෙක් වාහනය් පසුකර යා නොහැකි වනු ඇත. එනම්, මෙහිදී වාහන දෙක එකිනෙකට සාපෙක්ෂව ස්ථාවර පිහිටීමකට පැමිණ ඇත. මෙම ස්ථාවර බව අත්දකින්න නම් වාහන දෙකේ වේගය එක සමාන විය යුතු සේම වාහන දෙක සමාන්තර දිශාවලට  ගමන් කළ යුතුය.

geostationary orbit

රූප සටහන් 1: භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක ගමන් මග (කක්‍ෂය)

භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක ද පෘථිවියට සාපේක්ෂව ඇති ස්ථාවර බවේ පදනම මෙයයි. මෙම ස්ථාවර භාවය පවත්වා ගැනීමට චන්ද්‍රිකාව පෘථිවිය භ්‍රමණය වන දිශාවටම එම වේගයෙන්ම භ්‍රමණය වෙයි. එනම්, භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක් ද එක දිනක් තුල පෘථිවි අක්ෂය වටා එක වටයක් සම්පුර්ණ කරයි. නමුත්, යම් හෙයකින්, චන්ද්‍රිකාවේ ගමන් මග කක්‍ෂය හා සමපාත නොවුනොත්, පෘථිවියේ ගමන් දිශාව සහ චන්ද්‍රිකාවේ ගමන් දිශාව වෙනස් වන බැවින් පෙර සඳහන් කළ ස්ථාවර භාවය ඇති නොවේ. මේ නිසා භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක කක්‍ෂය අනිවාර්යයෙන්ම සමකය හා සමපාත විය යුතුයි (රූප සටහන් 1).

පෘථිවියේ භ්‍රමණ වේගයම ඇති එහෙත් කක්‍ෂය සමකය හා සමපාත නොවන චන්ද්‍රිකා ද ඇති අතර මේවා geosynchronous satellite ලෙසින් හැඳින්වේ.

භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකා (geostationary satellite) සමක ගතවම ගමන් කල යුතු බැවින් සමක ආශ්‍රිත රටවල් වලට සන්නිවේදන චන්ද්‍රිකා මගින් ලැබෙන තරංග ඉතා ප්‍රබලව ග්‍රහණය කර ගත හැකි අතර ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශ වලට එම තරංග ග්‍රහණය කර ගැනීමේ දුර්වලතා පවතියි.

මීළඟ ලිපියෙන් භූ ස්ථාවර චන්ද්‍රිකාවක් පැවතිය යුතු නිශ්චිත උස ගැන සාකච්ඡා කරමු.

(සැයු :මෙය භෞතික විද්‍යාව හැදෑරූ පිරිසක් ඉලක්ක කර ගත් ලිපියක් නොවන බව සලකන්න )

(නවතම ලිපි ගැන ඔබට ඊමේල් මගින් දැනගැනීම සඳහා දකුණුපස තීරුවේ ඇති පෝරමය පුරවා විදුලොවින් සාමාජිකත්වය ගන්න.)

ඔබේ අදහස් කියන්න....
Author: vidulowin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *